NHỤC

Bây giờ nhan nhản ngoài đường
quần áo, dép giày, hàng điện tử,...
những mặt hàng lấy giá rẻ như mồi nhử
chờ người tiêu dùng "cắn câu"

Sao cứ mua, xin, nhặt về những thứ đẩu đâu
mang nhãn mác xứ Tầu
để làm giàu... (trên túi tiền và lòng tự hào dân tộc
sẽ có bao nhiêu người khóc
khi cặp túi, vở bút, dép giày, quần áo con em mình
in "I love China"?)

"Yêu Tổ Quốc!" là một câu... ba hoa
nếu bi bô: nước mình giàu đẹp lắm
sự đẹp giàu chỉ được nhìn, được ngắm
còn được dùng? Để thằng Chệt nó xơi...

(Cái Box hay ho này nhiều thứ cũng dễ mơi
ôi, những vần thơ cao siêu, trừu tượng
nghe khen ai cũng sướng
nhưng nghe khen có lúc nhục vô cùng...)

NHỤC 2

Dân xứ mình bị đánh
phụ nữ xứ mình bị bóp (v...)
trên đất xứ mình
trong khi nhiều kẻ vẫn hoan hô thơ tình
(và làm tình)
chạy vẫy đuôi theo các giá trị ngoại bang
vì thấy rẻ, vì tưởng sang, và vì tham

Dân xứ mình khố quá
phụ nữ xứ mình khố quá
trong khi đất xứ mình "biển bạc, rừng vàng"
rừng bây giờ tan hoang
biển bây giờ là lãnh hải ngoại bang
và trên đất xứ mình, chúng nó nghênh ngang
đánh dân và bóp (v...)

Ôi, những danh dự, tự hào, lòng yêu Tổ Quốc
phải chăng mê ngủ???

Một người lén lút đào địa sâm, bới tung những cây đước, bần trong một tán rừng Cần Giờ -Ảnh: Toại Nguyễn

Những bóng người săn địa sâm thấp thoáng sau hàng cây đước, bần... um tùm. Lớp đất bùn mặt bị cuốc lỗ chỗ như đám ruộng đang làm đất. Rễ cây bị phạm nham nhở lộ màu trắng tinh trên lớp bùn nâu. Nhiều cây đước con bị xới lên nằm chông chênh, trơ gốc... Đó là dấu vết để lại của những người đào địa sâm.

Nguyên chủ tịch UBND TP.HCM Võ Viết Thanh từng có văn bản số 2399/QĐ-UB-KT ngày 14-5-1997 chỉ đạo việc bảo vệ, gây nuôi, khai thác sử dụng và kinh doanh động vật rừng hoang dã trên địa bàn TP.HCM; có đoạn: “Cấm các cá nhân, cửa hàng, hiệu ăn, khách sạn và các tổ chức khác buôn bán chim, thú sống, thịt sống (kể cả các bộ phận của chúng) hoặc chế biến những món ăn đặc sản từ động vật rừng...”. (Điều 3 - quyết định UBND TP.HCM)

Mưu sinh... rừng cấm

Đôi găng vải bó chặt bàn tay cầm cây cuốc cán ngắn, S., 22 tuổi, đang loay hoay cuốc bỗng biến sắc khi nhận ra sự xuất hiện của người lạ. Khi biết không có kiểm lâm, công an xã hay lực lượng giữ rừng, cậu ta mới lấy lại bình tĩnh: “Sợ lắm, phải lén lút, nếu bị bắt coi như đi toi một ngày công”.

Học chưa hết lớp 10 thì nghỉ, S. mưu sinh bằng việc đi đào địa sâm quanh năm ở khu dự trữ sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ. Đã vài lần bị bắt, bị thu hết dụng cụ hành nghề và số địa sâm đào được, nhưng S. vẫn tiếp tục lén lút săn địa sâm vì hoàn cảnh gia đình khó khăn.

Con địa sâm cỡ ngón tay út, thân hình trụ thon dạng ống, dính bùn nên có màu nâu hồng nhạt. Xách chiếc can 20 lít được cắt rộng miệng, S. vác cuốc vào rừng đào từ sáng đến xế chiều được 5-7kg địa sâm, bán cho “đầu nậu” với giá 17.000 đồng/kg. Theo lời người thanh niên này, địa sâm có chất lượng tốt nhất khoảng từ tháng 3 đến tháng 8. Giai đoạn này điều kiện thời tiết cũng thuận lợi nên nhiều người lén lút vào rừng khai thác địa sâm.

Lớp bùn pha cát dưới tán rừng đước um tùm rất khó nhận biết chỗ nào có địa sâm, chỉ dân trong nghề mới biết. “Mặt bùn có ụ lên vài lỗ nhỏ, nếu nhìn kỹ sẽ thấy vòi nhỏ thò ra. Hầu như dưới mặt bùn chỗ nào cũng có địa sâm, nhận biết chỗ nào thì dễ, quan trọng là bắt được rồi có tránh được kiểm lâm hay không thôi”, S. cho biết. Đào địa sâm bị cấm nên những người làm nghề săn địa sâm đôi khi phải vứt hết đồ chạy nhanh vào rừng sâu khi gặp lực lượng kiểm lâm. Nếu bị bắt, thường là họ bị tịch thu hết đồ nghề và số địa sâm đào được, cũng có khi bị phạt.

Can đựng địa sâm còn lấm bùn -Ảnh: Toại Nguyễn

Đi trong khu rừng vắng, đâu đó vọng lại tiếng cuốc đào đất và những bóng người săn địa sâm thấp thoáng sau hàng cây đước, cây bần... Giữa một khoảnh rừng trống, thưa thớt, chỉ một vài cây đước già, nhiều cây chưa quá đầu người, vợ chồng anh T., 34 tuổi, đang đào bắt sâm đất.

Một “đầu nậu” cân bán địa sâm -Ảnh: Quốc Ấn Ông Nguyễn Văn Lan, trạm trưởng Trạm kiểm lâm Tam Thôn Hiệp: “Hiện nay tình trạng khai thác - buôn bán sâm đất diễn ra hết sức tinh vi và phức tạp. Người dân đi đào sâm đất rồi mang sang Đồng Nai bán cho “đầu nậu”. Việc cấm đào bắt và mua bán sâm đất chỉ ở địa bàn TP.HCM, còn việc mua bán sâm đất ở Đồng Nai thì công khai. Chúng tôi sẽ làm việc với Trạm kiểm lâm Nhơn Trạch để cùng phối hợp xử lý các trường hợp mua, bán này”.

Anh T. cho biết: “Trước kia vợ chồng tôi vào rừng bắt cua, cá và ba khía bán để sinh sống nhưng nay cua, cá ngày càng ít, đành phải chuyển sang đào bắt sâm đất. Biết là bị cấm nhưng vì cuộc sống nên làm liều”.

Mỗi ngày vợ chồng anh đào được khoảng 10kg địa sâm. “Tôi chuyển sang nghề này được bốn tháng, chưa có kinh nghiệm nên đào bắt không bằng người ta. Tuy chưa bị kiểm lâm bắt nhưng lúc nào cũng phải cảnh giác!”. Khi được hỏi có biết vì sao cấm đào bắt sâm đất không, anh T. trả lời rành rọt: “Có nghe nói sâm đất giữ đất, giúp đất tơi xốp hơn. Đào sâm đất làm đứt gốc, đổ cây, chết cây con...”.

Nhiều người dân ở xã An Thới Đông, xã Tam Thôn Hiệp..., huyện Cần Giờ coi đào địa sâm là công việc chính. Chỉ cần một cây cuốc nhỏ hay xẻng và một can nhựa là đủ đồ nghề “tác nghiệp”. Việc đào `bắt địa sâm diễn ra ở những tán rừng gần khu dân cư. Số lượng người đi đào khá đông nên địa sâm ít dần. Để có lượng địa sâm ổn định, nhiều người chọn giải pháp đánh ghe qua những tiểu khu sâu trong rừng để “hành nghề”. Người đi đào bắt lẫn “đầu nậu” thu mua vận chuyển địa sâm trên ghe. Sợ bị tịch thu cả ghe lẫn đồ nghề, khi thấy lực lượng kiểm lâm, họ sẵn sàng đổ hết địa sâm xuống sông phi tang.

“Đầu nậu”... địa sâm

Nhiều người đào địa sâm cho biết để tránh kiểm lâm và công an xã, địa điểm thu mua thường xuyên thay đổi. Những “đầu nậu” lớn thì hôm nay mua ở gần khu dân cư, ngày mai thu mua ở mép sông... Những người thu mua nhỏ lẻ thì thu mua ngay tại nhà. Tất cả đều liên lạc qua điện thoại di động.

Sau khi đào về bán cho lái buôn, địa sâm được chế biến ngay vì để lâu địa sâm chết sẽ giảm chất lượng. Địa sâm sau khi rửa sạch được cho vào nước vôi. Sau vài giờ, vỏ ngoài địa sâm sẽ phồng to, lúc này chỉ việc bóc vỏ là có những miếng địa sâm màu nâu bạc. Dùng chiếc đũa luồn vào đầu kín của địa sâm cho thông suốt qua vòi miệng để lộn trái, bỏ nội tạng đất cát rồi rửa sạch. Kỳ công hơn thì tiếp tục ngâm địa sâm đã làm sạch vào nước vôi để tróc lớp vỏ bạc ra. Sau khi sơ chế, “thành phẩm” được bán tươi cho các nhà hàng ở TP.HCM, hay phơi hoặc sấy khô chuyển cho lái buôn đem ra các tỉnh phía Bắc và sang cả Trung Quốc.

Nhiều người chạy xe ôm tại địa phương kiêm luôn việc “cò” mua bán địa sâm. Vào vai dân nhậu kiếm mồi, chúng tôi đến một điểm tập trung xe ôm hỏi nơi mua địa sâm. Một tay xe ôm nhanh nhảu nhận lời dẫn đường cho chúng tôi. “Ở đây có khá nhiều người đứng ra thu mua, tôi sẽ đưa các anh đến nơi gần nhất...”. Anh ta dẫn chúng tôi đến gặp một người đàn bà tự xưng là dì B. “sâu đất”, chuyên thu mua địa sâm. Bà B. dẫn chúng tôi ra khu bếp nằm sâu phía sau nhà để xem hàng.

Đối với rừng ngập mặn, địa sâm cũng giống như giun đất, làm lớp đất bùn tơi xốp tạo điều kiện cho lớp thực vật rừng phát triển. Địa sâm cũng nằm trong danh mục động vật rừng quý trên địa bàn TP.HCM và bị cấm khai thác, sử dụng. Chỉ được sử dụng từ việc gây nuôi, chỉ được sử dụng lứa con, cháu đời F1 theo quy định của UBND TP.HCM.

Một ký địa sâm được ra giá 140.000 đồng, trả giá mãi nhưng bà B. nhất quyết không chịu bớt. Bà giải thích: “Đi vào rừng đào bới cả ngày được 5kg cật đất về sơ chế còn lại chưa được 1kg. Trước đây chính quyền chưa cấm và người ta chưa biết công dụng thì rẻ chứ bây giờ rất khó kiếm...”.

Bà B. còn chỉ dẫn cặn kẽ từng cách chế biến món cật đất: “Cật đất giống như thịt bò vậy đó, thịt bò nấu sao thì nó nấu vậy. Các món có thể chế biến như xào sả ớt, xào với nghệ, làm lẩu, xào lăn, nấu canh, nướng vàng... ngâm rượu”. Thấy khách bán tín bán nghi, tay “cò” nói thêm: “Địa sâm bổ lắm anh ơi, đây là thuốc cường dương, bổ thận, chữa yếu sinh lý, liệt dương đó. Giá vậy là đúng, hàng “quốc cấm” mà!”. Ra về, bà B. “sâu đất” còn cho chúng tôi số điện thoại để liên lạc đặt trước nếu cần mua với số lượng lớn.

Ở Cần Giờ hiện nay có khá nhiều “đầu nậu” thu mua địa sâm với quy mô lớn, có ngày thu mua hàng trăm ký địa sâm.

Nhằm bảo vệ khu dự trữ sinh quyển thế giới rừng ngập mặn Cần Giờ, năm 1997 UBND TP.HCM đã có quyết định cấm khai thác, buôn bán địa sâm. Năm 2005, việc cấm đào bắt và khai thác được thực hiện gắt gao hơn nhưng việc khai thác và mua bán địa sâm ở rừng ngập mặn Cần Giờ vẫn diễn ra lén lút. Chưa đề cập đến lợi ích của sâm đất đối với rừng ngập mặn, riêng việc người dân đào, bắt như vậy đã ảnh hưởng xấu đến rừng. Tận diệt như thế “lá phổi của TP” sẽ bị ảnh hưởng nặng nề!

NGUYỄN LÊ - QUỐC ẤN

Trời hôm nay không mưa

đường kẹt xe từa lưa

biết bao nhiêu lô cốt

nằm trơ trơ khó ưa

Trời hôm nay không mưa

trên đầu nhiều cần cẩu

rủi tay nào lái ẩu

cần cẩu rơi xuống đầu

Trời hôm nay không mưa

kênh rạch mùi “nồng cháy”

và màu đen hiếm thấy

đậm đặc, sền sệt hôi

Trời hôm nay không mưa

có rất nhiều cô gái

nhà nghèo nên thiếu vải?

đi đường mặc… đồ bơi(!)

Trời hôm nay không mưa

bà hàng rong mừng quá

may hôm nay không ế

khấn thần phật ba xá

Trời hôm nay không mưa

đi làm cái tin nhỏ

đi viết cái tin vừa

lương, nhuận bút vẫn chưa…

……

Trời hôm nay có mưa

nhiều khả năng có sét

rất lo đứt dây điện

không hiểu sao mình chết

Trời hôm nay có mưa

hố ga đã đậy chưa

ai đi không để ý

rớt hố ga cho chừa

Trời hôm nay có mưa

cây xanh cắt cành chưa

và kiểm tra gốc nữa

kẻo gãy, đổ khó ngừa

Trời hôm nay có mưa

nhiều hộ lo… tát nước

ngập nhiều hơn hôm qua

ngập nhiều hơn mùa trước

Trời hôm nay có mưa

xe chết máy, khổ chưa

lau bu-gi không rẻ

dân mình vẫn như xưa

Trời hôm nay có mưa

tự nhiên buồn tê tái

cái chai ngóc cổ dậy

rủ mình cùng “sống mái”…

Khi Chelsea “bước qua xác” một Liverpool bùng nổ mùa này, Champions League tràn ngập màu xanh. Lúc M.U vượt qua Arsenal đầy thuyết phục, Champions League rực rõ màu đỏ. Và nếu không có Barca- kẻ cứu rỗi vĩ đại, có lẽ Champions League mùa này sẽ ngập tràn màu sắc của… Premier League.

Cả Rooney và Carrick đều khó cản phá nổi tài nghệ đi bóng của Messi (giữa). Ảnh: Reuters

Đứng về phe… số phận

Ngày mà M.U đả bại Porto tại sân Dragao, người viết đã thấp thỏm mừng (dù chẳng phải fan của M.U) vì có một đội bóng đã dám “cưỡng” lại số phận. Họ đã thắng trên sân bóng mà chưa có đội bóng mang quốc tịch Anh nào “nguyên vẹn” trở về; cứ như thể có một lời nguyền ma quái nào đó trùm phủ tại “hang rồng” (một cách ví von về sân Dragao). Họ đã hóa giải “lời nguyền nhỏ” của sân bóng thủ đô Bồ Đào Nha để tiếp tục cuộc hành trình chống lại “lời nguyền lớn” với các đội bóng đang là vua Champions League: Không thể bảo vệ thành công ngôi vô địch!

Và M.U hướng về Rome trong sự háo hức của một hoàng đế (đội đương kim vô địch) để đối mặt với một kẻ thách thức hùng mạnh nhưng gặp vô vàn rắc rối với “tấm khiên” (hàng phòng ngự) tơi tả. Ai cũng tin rằng những mũi khoan sắc nhọn như Rooney, Ronaldo, Tevez, Berbatov sẽ bóp nghẹt hàng phòng ngự vắng ba yếu nhân (Alves, Abidal, Marquez) của Barca. Đơn giản là Silvinho đã 35 tuổi, quá già để có thể ngăn bước Ronaldo, Pique là “hàng thải” của chính… M.U, Puyol đã sút giảm thể lực khá nhiều, Toure chỉ là kẻ đóng thế và Valdes mùa này là hiện thân của các sai lầm trong khung gỗ.

Nhưng có lẽ số phận đã che chở cho hàng phòng ngự chắp vá ấy để nó đứng vững suốt 90 phút trước các chân sút của M.U. Các thành viên tuyến sau của Barca đã chơi như… lên đồng để làm các chân sút cự phách của đội bóng áo đỏ bặt tiếng. Ngược lại, ở phần sân bên kia Van de Sar vẫn xuất sắc nhưng Vidic, Ferdinand và phần nào là Evra, O’Shea bỗng cóng chân một cách kỳ lạ. Hai bàn thua của M.U không có lỗi của thủ môn nhưng sai lầm của hàng phòng ngự thì chính Ferguson cũng không thể chối bỏ.

Những người theo phe duy tâm sẽ nói rằng Barca thắng nhờ đứng về phe… số phận; và M.U thất bại trong 90 phút hờ hững của thần May mắn- vị thần thường mùa này che chở họ không biết bao nhiêu lần, trừ tại Rome.

Bóng đá tấn công “tự trồng”

Nhiều người nghĩ rằng các đội bóng chỉ biết đâm đầu lên tấn công là… ngây thơ, điều này không đúng. Hà Lan ngày xưa với J.Cruyff lừng lẫy chơi tấn công tổng lực với một vòng quay khoa học của người công và người thủ có thể đổi chỗ cho nhau sau vài cú chạm banh, ở đó ngoài kỹ thuật, thể lực là yêu cầu số một. Brazil hay Arrgentina ở một dạng khác, họ đã sản sinh vô số quái kiệt để có thể nhảy múa điệu Samba hay Tango trên sân bóng. Còn Barca, họ tuy là một câu lạc bộ nhưng lại đậm chất Catalan (xứ sở đã từng đòi ly khai khỏi Tây Ban Nha thời chính quyền độc tài Blanco) nên cách chơi tấn công cống hiến như là văn hóa nền, là điều kiện tiên quyết bất kỳ cầu thủ nào khoác áo Barca cũng phải nhớ. Đội bóng Catalunya không nhảy Valse, không nhảy Samba, không nốt cả Tango; họ nhảy Flamenco!

Người ta nói về “bộ ba nguyên tử” H.E.M (Henry- Eto’o- Messi) trên hàng công Barca như là một quy ước cố định nhưng đêm Roma không chỉ có H.E.M mà còn có các biến thể như H.M.E, M.E.H, E.M.H với sự hoán đổi vị trí chóng mặt mà điểm bất ngờ nhất là Messi đá… trung phong cắm còn Eto’o dạt biên. Điều này đem đến cho Barca 2 bàn thắng đẹp như vẽ (Henry đáng lẽ cũng ghi bàn nếu may mắn hơn chút ít). Bình luận viên truyền hình đã nói về cách chơi phòng ngự phản công của Barca sau khi Eto’o ghi bàn, có thể điều này không sai. Nhưng có những trường hợp Barca chỉ có bộ ba H.E.M mà M.U phải túc trực đến 8 bóng áo trắng (chưa tính Van de Sar) để phong tỏa, thế mới biết áp lực của đội bóng chuyên tấn công đâu cứ phải là số đông.

Và xin nhớ cho, những Valdes, Puyol, Pique, Busquets, Xavi, Iniesta, Messi và cả HLV Guardiola đều là sản phẩm “cây nhà lá vườn” của Barca (lò đào tạo La Masia). Họ, và những lứa cầu thủ sau họ nữa vẫn là nòng cốt cho một Barca đậm bản sắc phóng khoáng và tài hoa. Đây là điều đáng học tập nhất mà Barca “dạy” cho thế giới bóng đá: Hãy đi bằng đôi chân của chính mình!

Có lẽ điều đó xin gác lại và phân tích sau, giờ thì phải để cảm xác lên tiếng đã: Chia buồn cùng M.U! Chia buồn cho cả Premier League! Hoan hô Barca- Kẻ cứu rỗi vĩ đại của bóng đá đẹp và ít toan tính!